Chuyên đề

Chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục & đào tạo, khoa học & công nghệ

PGS,TS D? Th? Th?ch
Vi?n Ch? nghia xó h?i khoa h?c
( Ngu?n: http://www.amo.gov.vn/content/a114/listfileen.asp ).
Những nội dung chính
II. Thực trạng phát triển GD & DT, KH & CN

I. Nhận thức của Dảng Cộng sản VN về vị trí, vai trò của GD & DT, KH & CN



III. Nh?ng quan điểm mới của Dảng ta về phát triển GD & DT, KH&CN và một số phương hướng chủ yếu phát triển GD & DT, KH & CN hiện nay
I- Nhận thức của Đảng cộng sản Việt Nam về vị trí, vai trò của GD & ĐT, KH & CN
1.1- Vị trí, vai trò của GD & ĐT
- Là nền tảng để nâng cao dân trí:
+ Thực hiện phổ cập giáo dục góp phần tạo cơ sở để nâng cao dân trí
+ Phát triển quy mô giáo dục, đa dạng ngành học tạo điều kiện nâng cao dân trí
- Là cơ sở để đào tạo nhân lực
+ Đào tạo nghề cho ND, CN góp phần nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước (CNH, HĐH)
+ Đào tạo đội ngũ trí thức, đội ngũ LĐ, QL
+ Đạo tạo đội ngũ doanh nhân
Vị trí, vai trò.
Là phương tiện chủ yếu để bồi dưỡng nhân tài
+ Thông qua hệ thống trường chuyên, lớp năng khiếu các cấp h?c, nhất là ĐH, trên ĐH
+ Thông qua chính sách tuyển chọn sinh viên giỏi, chế độ học bổng cho sinh viên trong nước, ngoài nước
+ Thông qua đào tạo đội ngũ nhà giáo (máy cái), trang bị cơ sở vật chất cho các đơn vị đào tạo (nhất là trên đại học)

Vị trí, vai trò.
Là biện pháp để xã hội hóa giáo dục nhằm xây dựng xã hội học tập
+ Xã hội hóa GD: gắn GD nhà trường với GD ngoài nhà trường; chuyển đào tạo một lần sang tự đào tạo suốt đời; tạo nhiều cơ hội để mọi người đều có thể tham gia GD, ĐT, được hưởng giáo dục ban đầu và giáo dục thường xuyên suốt đời.
+ Xây dựng xã hội học tập: ai cung h?c, h?c ? m?i noi, m?i lỳc, h?c nhi?u ngh?.
- Tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần đắc lực phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vứng


Phổ cập giáo dục ở một số nước
Hàn Quốc bắt đầu phổ cập bậc trung học từ năm 1985, Nhật Bản bắt tay vào kế hoạch này từ năm 1980, còn ở Trung Quèc đến nay còn 4 tỉnh Vân Nam, Cam Túc, Thanh Hải, Tân Cương chưa phổ cập giáo dục trung học cơ sở.
(Báo cáo khoa học của đề tài B – 2001 – 49 – 09, H, 2003, tr.18).
Năm 1988, số năm học trung bình của người lớn ở một số nước như sau: Anh – 13,5; Pháp – 14,4; Đức – 12,0; Italia – 10,3; Nhật – 14,2; Mỹ - 17,0; Braixin – 6,6; Mêhicô – 7,9; Trung Quốc - 6,5;...
(Theo B¸o c¸o cña Ban Tuyªn Gi¸o T¦, 2007)

Phổ cập giáo dục ở một số nước
Tỷ lệ bỏ học ë ViÖt Nam, tuy có giảm, nhưng vẫn ở mức cao (cả nước: 4,88%). Tỷ lệ này ở một số nơi khá cao: Đông Bắc – 5,5%, Tây Bắc – 10,95%, Tây Nguyên – 9,9%,
Nguy cơ tái mù chữ là khá rõ: Lai Châu có 29 xã, Kon Tum có 20 xã mất chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học và xoá mù chữ.
(Nguồn: Tư liệu của Ban Tuyªn giáo Trung ương, 2007)
1.2- Vị trí, vai trò của KH & CN
Cung cấp luận cứ hoạch định du?ng l?i, chính sách, PL của Đảng, NN
Góp phần phát triển kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng.
Phát triển tiềm lực KH - CN cho đất nước.
- Góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, rút ngắn khoảng cách về trình độ KH với thế giới...


"Muốn giàu phải nhiều chất xám"
Chỉ số phát triển trí tuệ (KAM Knowledge Index)
Chỉ số phát triển kinh tế tri thức (KEI: Knowledge Economy Index) được đo bằng:
+ Trình độ văn hoá chung của dân chúng
+ Số lượng người sử dụng Internet và liên lạc bằng điện thoại
+ Nền tảng pháp lý
+ Số lượng các nhà khoa học
+ Số lượng phát hành của các tạp chí khoa học
(tính bằng thang điểm 10)
"Muốn giàu phải nhiều chất xám"
Chỉ số phát triển trí tuệ năm 2005 trung bình toàn cầu: 5,62, trong đó có 10 nước có chỉ số cao nhất:
1- Thuỵ Điển: 9,25 điểm
2- Phần Lan: 9,11
3- Đan Mạch: 9,06
4- Thuỵ Sĩ: 8,84
5- Anh: 8,80
6- Irland: 8,76
.
10- Hoa kỳ: 8,58
"Muốn giàu phải nhiều chất xám"
Chỉ số phát triển kinh tế tri thức năm 2005 trung bình toàn cầu: 5,91, trong đó có 10 nước có chỉ số cao nhất:
1- Thuỵ Điển: 9,54 điểm
2- Đan Mạch: 9,23
3- Phần Lan: 9,22
4- Anh: 8,94
5- Hoa Kỳ: 8,80
..
97- Vi?t Nam: 3,1

II- Thực trạng phát triển GD & ĐT, KH & CN ? Vi?t Nam hiện nay
2.1- Thực trạng GD & DT
2.1.1- Thành tựu:
- Xóa mù chữ, phổ cập giáo dục toàn quốc cấp: tiểu học (2001), THCS (2010)
- Trình độ dân trí nâng cao (94% dân số trong độ tuổi biết đọc, biết viết); đào tạo đội ngũ nhân lực, nhân tài.
- Quy mô giáo dục mở rộng (các loại hình GD phát triển);
- Đầu tư ngân sách tăng (20%);
- Số lượng học sinh, sinh viên tăng ở các cấp;
- Chất lượng dạy nghề được nâng cao, tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng (40% tổng số lao động đang làm việc)
- Công tác xã hội hóa giáo dục có kết quả
2.1.2. Hạn chế

- Chất lượng giáo dục chưa cao (tụt hậu), ảnh hưởng NNLCLC, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển;
- Chưa giải quyết hiệu quả mối quan hệ giữa tăng về số lượng, quy mô với nâng cao chất lượng, giữa dạy chữ và dạy người;
- Xu hướng thương mại hóa (mua bán) và sa sút về đạo đức trong GD chưa được khắc phục (bạo lực học đường);

2.1.2. Hạn chế

- Công tác quản lý giáo dục, đào tạo thấp;
- Tiêu cực và bệnh thành tích chưa được khắc phục;
- Chương trình, nội dung, phương pháp giảng dạy lạc hậu; thi cử nặng nề;
- Cơ cấu đào tạo bất hợp lý (thầy - thợ)
- Chưa chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu xã hội
5 y?u kộm c?a GD-DT trong chi?n lu?c
phỏt tri?n GD-DT hi?n nay

N?i dung v� phuong phỏp gi?ng d?y ? cỏc c?p n?ng n?, thi?u th?c ti?n, khụng phự h?p v?i kh? nang v� nhu c?u c?a h?c sinh.
Cú s? mõu thu?n ch?y theo s? lu?ng v� ch?t lu?ng, d?n d?n h�nh vi d?i trỏ ;
H? th?ng giỏo d?c thi?u cõn d?i, chua chỳ tr?ng d?n nhu c?u nhõn l?c c?a xó h?i ( th?a th?y kộm, thi?u th? gi?i ).
D?i ngu nh� giỏo chua dỏp ?ng du?c nhi?m v? trong th?i kỡ m?i.
Co s? v?t ch?t c?a cỏc tru?ng cũn nghốo n�n v� l?c h?u.
Nguyên nhân yếu kém của GD&ĐT
18
Chế độ đãi ngộ người thầy thấp kém
Coi trọng thi hơn là học
Chạy theo số lượng, hy sinh chất lượng
Năng lực tham mưu, quản lý công tác GD-ĐT yếu kém &
UNESCO: 4 trụ cột trong giáo dục
Học để biết (Learning to know),
Học để làm (Learning to do),
Học để tự khẳng định (Learning to be) và
Học để cùng chung sống (Learning to live together).

Theo WB năm 2006: Giáo dục VN đang bị tụt hậu so với các nước khác trong khu vực:
- Chỉ có 2% dân số được học trong thời gian trên 13 năm, xếp hàng chót trong khu vực châu Á nếu xét trong độ tuổi từ 20 – 24
- Chỉ có 10% học lên tới đại học (Trung Quốc 15%, Thái Lan 41%, Hàn Quốc 89%).
- Tỷ lệ 167 sinh viên/1 vạn dân là rất thấp so với khu vực và các nước phát triển.
Hàng năm có khoảng 20.000 sinh viên tốt nghiệp ĐH và CĐ. Chỉ có 50% SV tốt nghiệp kiếm được việc làm, trong đó, chỉ có 30% tìm được việc đúng ngành nghề.


.

(2) Theo Diễn đàn KT thế giới (WEF), (năm 2005), chất lượng nguồn nhân lực của VN xếp thứ 53 trong số 59 quốc gia được khảo sát. Tụt hậu so với Trung Quốc 10 năm, Thái Lan 15 năm, Malaysia 20 năm, Hàn Quốc 25 năm, Singapore 35 năm, Nhật Bản 40 năm.
(3) Hiện nay, mức đầu tư cho GD&ĐT tính theo đầu người của VN chỉ bằng 1/8 của Thái Lan và chỉ bằng 1/20 mức trung bình của các nước phát triển.
(4) Hiện nay, tỷ lệ đóng góp giữa nhân dân và NN ở nước ta trong GD &ĐT là 50/50, trong khi tỷ lệ đóng góp cao nhất của người dân trên thế giới khoảng 20% (Mỹ 19%, Pháp 7%, Trung Quốc 12%).
(Theo Sài Gòn giải phóng)

.

2.2- Thực trạng phát triển KH & CN
- KHXH & NV đã góp phần đắc lực giải đáp, xây dựng luận cứ về con đường phát triển của đất nước (tổng kết lý luận)
- KHTN, CN đã góp phần đắc lực vào phát triển kinh tế, xã hội (CN thông tin, CN gien, CN vật liệu.)
- Công tác quản lý có bước tiến; giao lưu quốc tế có bước phát triển.
Tuy nhiên
- Trình độ còn thấp chưa làm chủ được công nghệ cao
- Chưa có cơ chế, cs hữu hiệu gắn kết nghiên cứu KHCN với sản xuất, kinh doanh (tính ứng dụng thấp)
- Động lực phát huy tính tích cực của đội ngũ, các tổ chức làm khoa học thấp (vật chất, tinh thần)
- Công tác quản lý chưa phù hợp (nặng tính hành chính)
III- Quan điểm của Đảng về GD & ĐT, KH & CN v� m?t s? d?nh hu?ng phỏt tri?n hi?n nay
3.1- Quan điểm về GD & ĐT
3.1.1- Quan điểm:
Đại hội VII: GD & ĐT là quốc sách hàng đầu
Đại hội VIII:
Giỏo d?c l� s? nghi?p c?a D?ng, c?a Nh� nu?c v� c?a to�n dõn. To�n dõn h?c t?p v� to�n dõn tham gia giỏo d?c, th?c hi?n m?t n?n giỏo d?c th?c s? c?a dõn, do dõn, vỡ dõn. M?i ngu?i d?u du?c h?c t?p, h?c t?p su?t d?i.
Phỏt tri?n giỏo d?c g?n v?i nhu c?u phỏt tri?n kinh t? - xó h?i. Cỏc chuong trỡnh kinh t? - xó h?i ph?i cú n?i dung giỏo d?c - d�o t?o; d�o t?o ph?i ph?c v? cỏc chuong trỡnh kinh t? - xó h?i.
Đại hội VIII:
Da d?ng húa cỏc lo?i hỡnh giỏo d?c - d�o t?o, trong dú tru?ng cụng l?p gi? vai trũ nũng c?t; phỏt tri?n cỏc tru?ng dõn l?p, tu th?c; da d?ng húa cỏc hỡnh th?c d�o t?o khụng t?p trung (t?i ch?c, t? xa, d?i h?c m?.).
Th?c hi?n cụng b?ng xó h?i trong giỏo d?c, ai cung du?c h?c h�nh. Ngu?i nghốo du?c Nh� nu?c v� c?ng d?ng giỳp d? d? h?c t?p, ngu?i nghốo h?c gi?i du?c giỳp d? d? phỏt tri?n t�i nang.
Đại hội VIII:
"Con ngu?i v?a l� m?c tiờu, v?a l� d?ng l?c c?a s? phỏt tri?n",
"D?t nu?c ch? cú th? di lờn khi d?a v�o giỏo d?c v� b?ng giỏo d?c".
D?c bi?t chỳ tr?ng d?n ch?t lu?ng giỏo d?c ph? thụng, vỡ giỏo d?c ph? thụng l� n?n t?ng, ch?t lu?ng giỏo d?c ph? thụng quy?t d?nh ch?t lu?ng giỏo d?c chung;
S? phỏt tri?n quy mụ giỏo d?c c?a giỏo d?c ngh? v� giỏo d?c d?i h?c d? dỏp ?ng nhu c?u nhõn l?c v� nhõn t�i dỏp ?ng yờu c?u c?a s? nghi?p CNH, HDH l� nhi?m v? co b?n
Đại hội IX:
Nõng cao ch?t lu?ng, hi?u qu? giỏo d?c v� d�o t?o nhõn t�i.
+ Tr?ng tõm l� d?i m?i n?i dung, chuong trỡnh, phuong phỏp giỏo d?c theo hu?ng chu?n húa, hi?n d?i húa, ?ng d?ng cụng ngh? thụng tin v�o cỏc c?p h?c, b?c h?c.
+ Ti?p t?c ho�n thi?n h? th?ng co ch?, chớnh sỏch, t? ch?c phỏt hi?n, d�o t?o, b?i du?ng, s? d?ng nhõn t�i.
Đại hội IX:
Phỏt tri?n h?p lý quy mụ giỏo d?c c? d?i tr� v� mui nh?n ph?c v? quỏ trỡnh chuy?n d?i co c?u ng�nh ngh?, co c?u trỡnh d?, co c?u xó h?i.
Th?c hi?n cụng b?ng xó h?i trong giỏo d?c, t?o co h?i h?c t?p cho m?i t?ng l?p nhõn dõn, nh?t l� co h?i h?c cao d?ng v� d?i h?c c?a con em nụng dõn v� cỏc gia dỡnh di?n chớnh sỏch
Đại hội X:
GD & ĐT là quốc sách hàng đầu (cựng v?i KH v� CN): l� n?n t?ng v� d?ng l?c thỳc d?y CNH, HĐH d?t nu?c. Ph?i coi d?u tu cho giỏo d?c l� m?t hu?ng chớnh c?a d?u tu phỏt tri?n.
Phỏt tri?n giỏo d?c nh?m nõng cao dõn trớ, d�o t?o nhõn l?c, b?i du?ng nhõn t�i, d�o t?o nh?ng con ngu?i cú ki?n th?c van húa, khoa h?c, cú k? nang ngh? nghi?p. M? r?ng quy mụ, d?ng th?i chỳ tr?ng nõng cao ch?t lu?ng, hi?u qu? giỏo d?c, g?n h?c v?i h�nh, t�i v� d?c.

Đại hội X:
- GD & ĐT là sự nghiệp của toàn Đảng, của Nhà nước và của toàn dân:
+ To�n dõn h?c t?p v� to�n dõn tham gia giỏo d?c, th?c hi?n m?t n?n giỏo d?c th?c s? c?a dõn, do dõn, vỡ dõn. M?i ngu?i d?u du?c h?c t?p, h?c t?p su?t d?i.
+ Giỏo d?c ph?i v?a g?n ch?t v?i yờu c?u phỏt tri?n d?t nu?c, v?a phự h?p v?i xu th? ti?n b? c?a th?i d?i
+ Da d?ng húa cỏc hỡnh th?c d�o t?o, th?c hi?n cụng b?ng xó h?i trong giỏo d?c.




PH?M CH?T CO B?N C?A CON NGU?I
VI?T NAM (DH XI)
31
Gi�u lũng yờu nu?c,
Cú ý th?c l�m ch?, trỏch nhi?m cụng dõn,
Cú tri th?c, s?c kh?e, lao d?ng gi?i,
S?ng cú van húa, nghia tỡnh,
Cú tinh th?n qu?c t? chõn chớnh





PH?M CH?T CO B?N C?A CON NGU?I
VI?T NAM (DH XI)
3.2- Phương hướng cơ bản phát triển GD&ĐT, KH&CN
3.2.1- Định hướng phát triển GD & ĐT
- T? ch?c l?i n?n giỏo d?c trờn n?n t?ng PCGD THCS, ti?n lờn ph? c?p b?c THPT:
+ M? r?ng giỏo d?c trung h?c, ĐH v� sau ĐH;
+ M? r?ng v� d?y m?nh khu v?c GD khụng chớnh quy, GD ngo�i cụng l?p, GD t? xa, GD vựng nụng thụn, vựng dõn t?c ớt ngu?i trờn co s? qu?n lý ch?t ch? c?a nh� nu?c;
+ Phỏt tri?n m?nh ngu?n nhõn l?c v� coi tr?ng nhõn t�i;


3.2.1- Định hướng phát triển GD & ĐT


Từng bước tang ngân sách đầu tư cho giáo dục. Dội ngũ giáo viên cần có lương đủ sống. Tạo chế độ phúc lợi xã hội thích hợp cho đội ngũ này.
Có chế độ đãi ngộ thích hợp cho thầy cô giáo tự nguyện đến vùng sâu, vùng xa. Chú trọng đào tạo giáo viên sở tại.
Có chính sách thích hợp với con em nh?ng người nghèo, nh?ng người ở vùng sâu, vùng xa, giúp đỡ các tài nang trẻ.
3.2.1- Định hướng phát triển GD & ĐT
- D?y m?nh vi?c tri?n khai ch? truong XHH giỏo d?c, phỏt huy truy?n th?ng hi?u h?c, tụn su tr?ng đ?o c?a dõn t?c, d?a v�o du?ng l?i d?i do�n k?t to�n dõn t?c;
- ?ng d?ng sỏng t?o nh?ng th�nh t?u KH&CN trờn th? gi?i d? th?c hi?n HĐH n?n GD, t?o ti?n d? d? XH h?c t?p c?a nu?c ta h?i nh?p du?c XH h?c t?p trờn th? gi?i


Đại hội XI:
Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo (chương trình, phương pháp, thi, kiểm tra theo hướng hiện đại);
Nâng cao chất lượng GD toàn diện, đặc biệt coi trọng GD lý tưởng, GD truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm XH;
Xây dựng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu về số, chất lượng;
Tăng cường cơ sở vật chất cho các cơ sở GD, DT
Đổi mới cơ chế quản lý GD, ĐT theo hướng tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các cơ sở GD,ĐT


3.2- Phương hướng cơ bản phát triển GD&ĐT, KH&CN
3.2.2- Định hướng phát triển KH&CN
- T?o l?p v� phỏt tri?n th? tru?ng khoa h?c v� cụng ngh?
- Phỏt tri?n ti?m l?c khoa h?c v� cụng ngh?
- ?ng d?ng v� chuy?n giao khoa h?c v� cụng ngh? ph?c v? phỏt tri?n nụng nghi?p
- ?ng d?ng v� phỏt tri?n m?nh m? m?t s? cụng ngh? cao
ĐH XI:
PT mạnh KH,CN làm động lực đẩy nhanh quá trình CNH, HĐH, PT kinh tế tri thức;
Thực hiện đồng bộ ba nhiệm vụ chủ yếu: nâng cao năng lực KH, CN; đổi mới cơ chế quản lý; đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng;
Tập trung phát triển KH, CN một số lĩnh vực then chốt, công nghệ cao; đồng thời sử dụng hợp lý công nghệ sử dụng nhiều lao động
Huy động mọi nguồn lực phát triển KH, CN, nhất là các doanh nghiệp
Phát triển KT trí thức trên cơ sở phát triển GD,ĐT, KH, CN.
Xin trân trọng cảm ơn các đồng chí